Jadalna powłoka na owoce i oczyszczanie ścieków. Dwie nagrody dla PWr w konkursie PARP

Konkurs organizuje Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Nagradza wyroby i technologie, które mogą się przebić na rynku w kraju i za granicą. W tym roku nagrody wręczono w Warszawie w trzech kategoriach. W kategorii dla uczelni i instytucji naukowych główną nagrodę, 100 tys. zł, otrzymał projekt VescFilm. Opracowały go dr inż. Marta Tsirigotis-Maniecka i dr hab. inż. Izabela Pawlaczyk-Graja, prof. uczelni.

Powłokę nakłada się na świeże owoce i warzywa tuż po zbiorze. Badaczki wykorzystały biopolimer z liści poziomki pospolitej – odpad z upraw owoców, które w szklarniach prowadzi się przez cały rok. Warstwa hamuje rozwój pleśni, spowalnia utlenianie i chroni przed promieniowaniem. Jest jadalna, rozkłada się biologicznie i według dr inż. Tsirigotis-Manieckiej nie zmienia smaku ani zapachu produktów. Jej grubość można dobrać w zakresie od 5 nm do 15 µm, a do produkcji potrzebne są wyłącznie roztwory wodne.

Powłoka nadaje się m.in. do truskawek, malin, borówek, pomidorów czy ogórków, czyli produktów, które szybko tracą świeżość. Można ją nanosić przez zanurzenie albo natrysk, więc pakowalnie i chłodnie nie muszą przebudowywać swoich linii. Autorka podkreśla, że rozwiązanie zmniejsza straty w łańcuchu dostaw i pozwala ograniczyć plastikowe opakowania.

W kategorii wspólnych projektów uczelni i przedsiębiorców wyróżnienie oraz 25 tys. zł otrzymali naukowcy z PWr i specjaliści z MPWiK Wrocław za technologię TWIN-NOX. Służy ona do biologicznego usuwania azotu ze ścieków, w których jest go bardzo dużo – powstają one m.in. przy przeróbce osadów w oczyszczalniach i w biogazowniach. Pomysł polega na rozdzieleniu procesu deamonifikacji na dwa etapy, które można osobno kontrolować. Według autorów technologia usuwa do ok. 90% azotu, a potrzebuje ok. 43% tlenu zużywanego w klasycznym procesie.

Rozruch instalacji w pełnej skali rozpoczął się w sierpniu 2026 r. we wrocławskiej oczyszczalni „Janówek”. W Żywcu planowana jest rozszerzona wersja, która ma również wytwarzać bakterie wspomagające główny ciąg oczyszczalni.