Zespołem kierowała dr Ewelina Miśta-Jakubowska z Narodowego Centrum Badań Jądrowych i Instytutu Archeologii UJ. Badacze przeanalizowali 24 monety z XI i XII wieku, w tym 15 piastowskich – od czasów Bolesława Chrobrego do Bolesława Kędzierzawego – oraz denary czeskie i węgierskie z tego samego okresu. Wyniki opisali w czasopiśmie „Journal of Archaeological Science: Reports”.
Złoża Wyżyny Śląsko-Krakowskiej traktowano dotąd przede wszystkim jako źródło ołowiu. Aby sprawdzić, skąd pochodził kruszec, naukowcy zmierzyli proporcje izotopów ołowiu, które w różnych złożach mogą być odmienne, i porównali je z danymi wzorcowymi dla regionów rudnych. Według instytutu były to pierwsze tak dokładne pomiary monet z ziem wczesnej Polski.
Skład pierwiastkowy wszystkich monet zbadano bez pobierania próbek, za pomocą mikrofluorescencji rentgenowskiej (micro-XRF), a w 11 z nich dodatkowo oznaczono pierwiastki śladowe metodą ICP-MS. Większość monet zawierała od 90 do 97 proc. srebra, z domieszką miedzi i niewielkimi ilościami cynku oraz ołowiu.
Zdaniem autorów z lokalnego srebra wybijano wczesne monety Piastów, zwłaszcza pierwsze monety Bolesława Chrobrego. Późniejsze denary krzyżowe powstawały ze stopu łączącego kruszec różnego pochodzenia: ślad regionu wciąż w nich widać, ale z czasem dochodziło srebro importowane i przetapiane. Ślad srebra z Wyżyny Śląsko-Krakowskiej badacze znaleźli również w monetach czeskich i węgierskich, co ich zdaniem może rzucić nowe światło na ówczesne konflikty terytorialne – mogły one mieć także podłoże surowcowe.
W badaniach uczestniczyli także naukowcy m.in. z Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego, Instytutu Archeologii i Etnologii PAN oraz Muzeum Narodowego w Szczecinie.
Źródła
Tekst przygotowany z pomocą AI na podstawie podanych źródeł.
