W skałach sprzed 15 mln lat zachował się ślad uskoku, który płynął jak ciecz

Zespół kierowany przez prof. Tetsuro Hirono z Osaka Metropolitan University badał skały na półwyspie Boso w Japonii, które kiedyś były częścią dna morskiego. W dawnym uskoku naukowcy zauważyli faliste i zakrzywione warstwy oraz struktury przypominające wiry. Według nich powstały one podczas trzęsienia ziemi mniej więcej 15 mln lat temu. Wyniki ukazały się w „Scientific Reports”.

Odkrycie pasuje do jednej z hipotez o tym, jak wielkie trzęsienia wywołują tsunami. Gdy płyty gwałtownie się przesuwają, tarcie wytwarza dużo ciepła. Podgrzana woda uwięziona w porach skał zwiększa ciśnienie, a granica między blokami staje się coraz bardziej śliska. Uskok przesuwa się wtedy o bardzo dużą odległość i może przemieścić dno morskie na tyle, by powstała fala.

Analizy przepływów przeprowadzone przez badaczy wskazują, że ten mechanizm wystarczył, by glina w uskoku stała się płynna. Jak mówi prof. Hirono, jej lepkość zbliżyła się według analizy do lepkości wody. Upłynniony materiał działał jak smar, przez co uskok gwałtownie słabł, a duże przesunięcie przy dnie morza mogło wywołać tsunami.

Upłynniony materiał działał jak smar, przez co uskok gwałtownie słabł.

Komunikat uczelni przypomina trzęsienie ziemi, które w 2011 r. nawiedziło wschodnią Japonię. Miało magnitudę 9,1, wstrząsy trwały prawie 6 minut, a przesunięcie dna morskiego wywołało niszczycielskie tsunami. Zespół chce teraz zastosować tę samą metodę do współczesnych uskoków, żeby lepiej szacować wielkość przemieszczeń. Według prof. Hirono mogłoby to wesprzeć działania ograniczające skutki tsunami.